vi
Hình 1. Viên Alexandrite 0.69 ct này thể hiện cấu trúc hình sao do song sinh vòng và đa sắc, tạo hiệu ứng kính vạn hoa khi xoay. Các ảnh hiển vi được chụp với một bộ lọc phân cực đặt phía trên viên đá và một tấm khuếch tán trắng phía dưới để làm nổi bật màu sắc. Ảnh chụp bởi Makoto Miura; trường nhìn 9.80 mm.
Gần đây, tác giả đã giám định một viên Alexandrite thú vị, nặng 0.69 ct, kích thước 6.22 × 5.21 × 2.51 mm. Viên đá này thể hiện hiệu ứng đổi màu từ xanh dương phớt lục dưới ánh sáng huỳnh quang sang màu tía dưới ánh sáng đèn sợi đốt. Thành phần nguyên tố vi lượng cùng với sự hiện diện của các bao thể đặc trưng cho thấy viên Alexandrite này có nguồn gốc tại Nga.
Dưới kính hiển vi, viên Alexandrite này hiển thị một cấu trúc hình sao độc đáo, được chia thành sáu phần với các màu tía, hồng và vàng. Chrysoberyl thỉnh thoảng thể hiện cấu trúc hình sao tạo ra bởi sự hiện diện song tinh vòng (cyclic twinning), với ba tinh thể song tinh định hướng ở góc 120° so với nhau (ví dụ: K. Schmetzer, Russian Alexandrites, Schweizerbart Science Publishers, Stuttgart, Germany, 2010).
Mỗi phần hiển thị màu trên bề mặt khác nhau, và màu sắc thay đổi khi xoay viên đá. Quan sát này cho thấy viên đá được cắt từ một tinh thể thô có song sinh vòng, và các màu khác nhau là do đa sắc chứ không phải phân đới màu.
Khi xoay một bộ lọc phân cực đơn đặt giữa viên đá và thấu kính phân tích, các vùng đối diện hiển thị cùng màu đa sắc. Đặc điểm này chứng tỏ viên Alexandrite gồm ba song tinh xuyên thấu (Schmetzer, 2010). Những màu đa sắc độc đáo do song sinh vòng tạo ra giống với hiệu ứng kính vạn hoa (kaleidoscope).
Bài viết được dịch từ: “Kaleidoscope in Alexandrite – Micro-World, Gems & Gemology, Winter 2023, Vol. 59, No.4″
Người dịch: Trường Huy