Asset Publisher

Asset Publisher

Khái niệm đá quý xử lý

 

 

Một khái niệm được hầu hết các tổ chức nghiên cứu chuyên về ngọc học thừa nhận: Đá quý xử lý là loại đá quý (ở đây chỉ đề cập đá tự nhiên) đã được con người sử dụng các biện pháp can thiệp (tác đông) nhằm làm thay đổi đặc tính chất lượng nào đó của chúng với mục đích nâng cao giá trị.

 

Với khái niệm này cần loại bỏ yếu tố cắt mài (cũng là tác động của con người để làm cho viên đá đẹp) Như vậy, theo khái niệm trên khi nói đá quý xử lý cần hội đủ 2 điều kiện cần và đủ:

 

- Có sự tác động của con người bằng phương pháp nào đó (nhiệt, xạ, nhuộm -không kể các công đoạn chế tác)

 

- Tác động đó phải làm thay đổi một đặc tính chất lượng nào đó của viên đá (màu sắc, độ sạch, độ nguyên khối,…) Thiếu một trong 2 điều kiện trên thì không thể gọi là đá quý xử lý. Khi phân tích kỹ khái niệm trên ta thấy phát sinh 2 vấn đề mà thực tiễn rất hay gặp phải

 

- Tác động không phải do con người: khi viên đá được hình thành, nằm trong các thành tạo địa chất (trong đá gốc) chảy qua các quá trình nội ngoại sinh khác nhau (núi lửa, phong hóa, vận chuyển,…) thì bản thân viên đá sẽ chịu những tác động hóa học và vật lý trong môi trường tự nhiên như: phong hóa hóa học, ngấm hóa chất, nhiễm phóng xạ, hấp thụ nhiệt, gia tăng áp suất,… tất cả các tác động trên đều có thể làm thay đổi một đặt tính nào đó của đá (màu sắc, độ sạch, độ nguyên khối,…) nhưng hoàn toàn không chịu sự tác động của con người nên không thể gọi là xử lý. Trong trường hợp này thường gặp nhất là đá chịu tác dụng nhiệt (peridot là hay gặp nhất), ngấm màu ở jadeite và chalcedony.

 

 

 

Hình 1: Dưới tác dụng của các hoạt động địa chất có thể làm thay đổi màu sắc của đá

 

- Tác động của con người nhưng không làm thay đổi bất kỳ đặc tính nào của đá: có nhiều trường hợp khi xử lý đá với số lượng lớn, người ta cũng có thể bỏ chung nhiều loại đá (ngẫu nhiên) sau khi xử lý do không đảm bảo các yếu tố về điều kiệm môi trường nên đá không có bất kỳ sự thay đổi nào về đặc tính, mặt dù rõ ràng chúng đã chảy qua quá trình xử lý. Trong trường hợp này cũng không thể gọi là xử lý vì chúng không làm thay đổi đặc tính chất lượng của đá như khái niệm đã nêu.

 

 

Hình 2: Một số trường hợp dù đã trải qua quá trình xử lý nhưng không làm thay đổi đặc tính của đá (ảnh GIA)

 

Cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có một cơ quan, tổ chức nào thống nhất đưa ra những tiêu chí rõ ràng để phân định đá quý có xử lý hay chưa trong 2 trường hợp trên. Nên việc tranh cãi, hiểu nhằm, hiểu sai về bản chất của đá quý xử lý trong nghiên cứu, kinh doanh, sử dụng là điều rất đáng tiếc.

                                                                                            Lê Ngọc Năng