vi
Hình 1. Bốn viên Ngọc trai không có lớp xà cừ màu hồng và hồng nhạt này được gửi đến Viện Ngọc trai học Hoa Kỳ (GIA) để giám định, có trọng lượng lần lượt (từ trái sang phải) là 1,30; 2,88; 4,41; và 5,88 carat. Ảnh chụp bởi Lhapsin.
Gần đây, 90 mẫu vật được cho là Ngọc trai đã được gửi đến phòng thí nghiệm GIA tại Bangkok để giám định. Phần lớn trong số này được xác nhận là Ngọc trai tự nhiên, tuy nhiên bốn mẫu trong đó cần được nghiên cứu sâu hơn. Cả bốn mẫu này đều có bề mặt không có lớp xà cừ, và ấn tượng ban đầu khiến chúng trông giống Ngọc Ốc Conch do màu hồng và hồng nhạt đặc trưng. Kích thước của chúng dao động từ 6,53 x 5,11 x 4,92 mm đến 10,64 x 10,46 x 7,28 mm, và khối lượng lần lượt là 1,30; 2,88; 4,41; và 5,88 ct (Hình 1).
Quan sát dưới kính lúp 10x và kính hiển vi cho thấy các mẫu này đúng là Ngọc trai không có lớp xà cừ. Tuy nhiên, có thể dễ dàng nhận thấy rằng màu sắc đã bị xử lý cải thiện chứ không phải tự nhiên. Viên 1,30 ct cho thấy cấu trúc dạng ngọn lửa thường gặp ở Ngọc Ốc Conch, nhưng thuốc nhuộm đỏ phủ toàn bộ bề mặt khiến việc xác định rõ ràng cấu trúc này trở nên khó khăn (Hình 2A). Viên 2,88 ct thể hiện cấu trúc ngọn lửa nhẹ, với thuốc nhuộm hồng dễ nhận thấy trên bề mặt và trong nhiều vết tỳ tự nhiên (Hình 2B). Một số vùng trên bề mặt viên 4,41 ct vẫn còn lộ ra màu sắc tự nhiên ban đầu (Hình 2C), nhưng phần lớn diện tích thể hiện dấu vết nhuộm màu tương tự hai mẫu trước. Viên 5,88 ct có cấu trúc ngọn lửa rõ nét và đẹp (Hình 2D), tuy nhiên một số vùng ở phần đáy và rìa đã bị chỉnh sửa do quá trình chế tác (tham khảo The Pearl Book, CIBJO Pearl Commission, 2020; N. Nilpetploy et al., “ A study on improving the surface appearance of low-quality Pinctada maxima bead cultured pearls”,” GIA Research News, March 24,2021). Nguồn gốc màu sắc của viên Ngọc trai 5,88 ct này khó xác định hơn, vì phần lớn bề mặt có màu nhạt hơn, khiến dấu hiệu can thiệp màu khó nhận thấy bằng mắt thường. Tuy nhiên, quan sát dưới độ phóng đại đã phát hiện sự tập trung thuốc nhuộm hồng trong các vết nứt ở đáy và một số cấu trúc tiếp xúc bề mặt (Hình 2D).
Hình 2. A: Thuốc nhuộm đỏ có thể quan sát rõ trong các cấu trúc tiếp xúc bề mặt của viên Ngọc trai 1,30 ct; trường nhìn: 3,60 mm. B: Thuốc nhuộm đỏ tập trung trong và xung quanh các đặc điểm tiếp xúc bề mặt của viên Ngọc trai 2,88 ct; trường nhìn: 2,88 mm. C: Vùng màu trắng bên dưới trên viên Ngọc trai 4,41 ct, nơi thuốc nhuộm đỏ không gây biến đổi màu. Trong vùng trắng này, cấu trúc dạng ngọn lửa được thể hiện rõ ràng; trường nhìn: 7,20 mm. D: Cấu trúc ngọn lửa rõ nét, với thuốc nhuộm hồng tập trung tại các đặc điểm bề mặt của viên Ngọc trai 5,88 ct; trường nhìn: 7,20 mm. Ảnh chụp bởi Kwanreun.
Kết quả chụp vi ảnh tia X thời gian thực (real-time microradiography – RTX) cho thấy nhiều dạng cấu trúc khác nhau bên trong các viên Ngọc trai. Các đặc điểm giàu chất hữu cơ và các khoang rỗng quan sát được trong cấu trúc bên trong có thể được xem là đặc trưng của một số loại Ngọc trai nuôi không có nhân. Mặc dù những đặc điểm này khiến mẫu vật có thể bị nghi ngờ, các cấu trúc tương tự cũng đã từng được ghi nhận trong Ngọc trai tự nhiên không có lớp xà cừ ( E. Fritsch và E. B. Misiorowski, “The History and Gemology of Queen Conch ‘Pearls’,”, Winter 1987 G&G, pp. 208–221; S. Singbamroong et al., “Observations on Natural Non-Nacreous Pearls Reportedly from Tridacna (Clam) Species,” 34th International Gemological Conference, Vilnius, Lithuania, 2015;Summer 2018 Lab Notes, pp.. 211–212).
Cho đến nay, chưa có báo cáo nào ghi nhận sự tồn tại của Ngọc trai nuôi không có lớp xà cừ được sản xuất thương mại trên thị trường. Do đó, dựa trên quan sát bề mặt và cấu trúc bên trong, các mẫu này được xác định là Ngọc trai tự nhiên không có lớp xà cừ, đã qua xử lý nhuộm màu.
Khi kiểm tra dưới bức xạ tia cực tím bước sóng dài, các vùng có màu cho thấy phản ứng huỳnh quang màu đỏ ở mức độ yếu đến trung bình, trong khi các vùng màu trắng trên viên 4,41 ct và vùng màu nhạt hơn trên viên 5,88 ct thể hiện phản ứng huỳnh quang màu xanh lam ở mức độ vừa đến mạnh. Các mẫu được đo phổ phản xạ UV–Vis, thu được kết quả phổ khác biệt so với phổ đặc trưng của Ngọc Ốc màu hồng tự nhiên.
Phổ Raman, thu được bằng laser 514 nm, thể hiện hai đỉnh 702 và 705 cm⁻¹ đặc trưng của Aragonite. Tất cả các mẫu còn cho thấy các đỉnh yếu hơn tại 485, ~640, và 827 cm⁻¹, cùng các đặc điểm ít rõ ràng hơn trong khoảng 1000–1700 cm⁻¹. Tuy nhiên, không xuất hiện các đỉnh polyenic vốn thường thấy trong Ngọc trai không có lớp xà cừ có màu tự nhiên (Lab Notes, Mùa Hè 2017, tr. 230–231; Mùa Hè 2018, tr. 211–212). Tương tự, kết quả phổ phát quang của các mẫu cũng khác biệt so với phổ của Ngọc Ốc màu hồng tự nhiên, và thiếu các đỉnh polyenic rõ rệt vốn là đặc trưng của loại Ngọc trai này (Hình 3). Quan sát bề mặt bằng kính lúp và kính hiển vi, kết hợp với các kết quả phân tích chuyên sâu trên những vùng có màu, cho phép kết luận rằng màu sắc của bốn viên Ngọc trai này đã bị nhuộm màu.
Hình 3. Phổ phát quang của bốn viên Ngọc trai cùng với phổ của một viên Ngọc Ốc Conch màu hồng từ cơ sở dữ liệu tham chiếu của GIA. Phổ của các viên Ngọc trai đã xử lý khác với viên Ngọc Ốc Conch – vốn thể hiện một loạt các đỉnh polyenic rất rõ. Những đỉnh này là đặc trưng của nhiều viên Ngọc trai không có lớp xà cừ có màu tự nhiên.
Điều này không quá bất ngờ khi nói đến Ngọc trai có lớp xà cừ, nhưng theo kinh nghiệm của tác giả, rất hiếm gặp trường hợp Ngọc trai tự nhiên không có lớp xà cừ bị xử lý màu. Vì các mẫu này trông tương tự như Ngọc Ốc Conch, có thể suy đoán rằng các viên Ngọc Ốc màu trắng hoặc màu nhạt ban đầu đã được nhuộm hồng để bắt chước những Ngọc trai do loài ốc Nữ hoàng (Lobatus gigas, trước đây gọi là Strombus gigas). Điều này phù hợp với nhu cầu thị trường, nơi Ngọc Ốc tự nhiên có màu hồng được ưa chuộng và có giá trị cao. Tuy nhiên, nguyên nhân chính xác khiến những mẫu vật cụ thể này được xử lý màu vẫn chưa được xác định rõ.
Bài viết được dịch từ: “Dyed Non-Nacreous Pearls – Lab Notes, Gems & Gemology, Fall 2021, Vol. 57, No.3”
Người dịch: Trường Huy